Vanaf 2 augustus 2026 moet een onderneming die haar bezoekers laat praten met een gespreksassistent hun duidelijk zeggen dat ze met een machine praten. Dat is de kern van artikel 50 van de Europese verordening over kunstmatige intelligentie, de AI Act. De regel gaat over transparantie, niet over een verbod: u mag AI overal in uw activiteit blijven gebruiken, op voorwaarde dat u niet laat uitschijnen dat er een mens aan de andere kant zit.

Het onderwerp is allesbehalve theoretisch voor een Belgische kmo. Volgens het rapport Belgian Digital Economy Overview, gepubliceerd door de FOD Economie op 9 juni 2026, gebruikte 34,54 % van de Belgische ondernemingen in 2025 minstens één AI-technologie, tegenover 24,71 % een jaar eerder. Het Europese gemiddelde ligt op 19,95 %, en Eurostat mat in 2025 20,0 % gebruikende ondernemingen in de Unie, tegenover 13,5 % in 2024. Met andere woorden: Belgische ondernemingen zitten in de Europese kopgroep, en zijn dus als eerste betrokken.

Het detail dat telt: 28,82 % van de kleine Belgische ondernemingen gebruikt al AI, volgens datzelfde rapport, tegenover 76,41 % van de grote. Een kmo die een chatbot op haar site heeft gezet, die haar visuals voor sociale media genereert of die kladversies laat schrijven door een assistent, valt dus volledig onder de verordening, zonder dat ze een juridische dienst heeft om haar dat te vertellen.

Wat artikel 50 echt oplegt, en aan wie

Bent u aanbieder of gebruiksverantwoordelijke?

De verordening maakt een onderscheid tussen twee rollen, en de verwarring tussen beide is de eerste bron van nodeloze ongerustheid. De aanbieder is degene die een AI-systeem ontwikkelt en op de markt brengt. De gebruiksverantwoordelijke is degene die het inzet in het kader van zijn beroepsactiviteit.

Een kmo die een commercieel beschikbare tool gebruikt, is bijna altijd gebruiksverantwoordelijke, nooit aanbieder. Dat verandert alles: de zware technische verplichtingen, zoals de machinale markering van gegenereerde inhoud, rusten op de uitgever van de tool, niet op u. Uw verplichtingen zijn informatieverplichtingen, en die regelt u met enkele regels tekst op de juiste plaats.

De vier situaties die geviseerd worden

Artikel 50 dekt vier gevallen, en slechts één daarvan raakt de meeste kmo's dagelijks:

• Rechtstreekse interactie met AI: een bezoeker die met een chatbot of een spraakassistent praat, moet weten dat hij zich tot een geautomatiseerd systeem richt, vanaf het eerste contact. Voorziene uitzondering: gevallen waarin dat voor een redelijk geïnformeerd persoon evident is.

• De markering van synthetische inhoud: de output van generatieve AI-systemen moet detecteerbaar zijn als artificieel, in een machineleesbaar formaat. Deze verplichting viseert de aanbieder.

• Emotieherkenning en biometrische categorisering: de gebruiksverantwoordelijke moet de blootgestelde personen informeren. Zeldzaam geval in een kmo.

• Deepfakes en bepaalde gepubliceerde teksten: de gebruiksverantwoordelijke moet melden dat hij beeld, audio of video publiceert die zo gemanipuleerd is dat ze authentiek lijkt, en ook teksten die door AI gegenereerd zijn om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang. Met een belangrijk voorbehoud: die verplichting valt weg als de inhoud door een mens is nagelezen en iemand er de redactionele verantwoordelijkheid voor opneemt.

Nee, u moet niet al uw door AI gegenereerde beelden labelen

Dat is de meest verspreide vrees, en ze is in de grote meerderheid van de gevallen ongegrond.

Het geval van marketingbeelden

Een abstracte illustratie die een blogartikel begeleidt, een bannerachtergrond, een pictogram: niets daarvan is een deepfake in de zin van de verordening. De tekst viseert inhoud die zo sterk op echte personen, voorwerpen of gebeurtenissen lijkt dat ze ten onrechte authentiek overkomt. Een duidelijk illustratief beeld vinkt dat vakje niet aan.

Een realistische foto van een team dat niet bestaat, een vals videogetuigenis van een klant, een van a tot z gereconstrueerd beeld van uw werf: daar zit u wel volop in het toepassingsgebied, en het ontbreken van een vermelding wordt een probleem. Het onderwerp sluit trouwens aan bij de geloofwaardigheidsvragen die we bespraken over door AI geschreven inhoud en wat Google tolereert.

Het geval van de chatbot op uw site

Dat is de meest concrete verplichting en de makkelijkste om aan te pakken. Biedt uw site geautomatiseerde gespreksondersteuning aan, dan moet het eerste bericht aangeven dat het om een automatische assistent gaat en, idealiter, hoe men een mens bereikt. De informatie moet duidelijk en onderscheidbaar worden gegeven, ten laatste op het ogenblik van de eerste uitwisseling. Eén zin volstaat, op voorwaarde dat ze zichtbaar is en niet verdrinkt in algemene voorwaarden.

Dezelfde redenering geldt voor automatische antwoorden per e-mail, systemen die aanvragen kwalificeren en agents die uw formulieren verwerken. Hebt u dat soort systeem al opgezet, bijvoorbeeld in het kader van een geautomatiseerde leadopvolging, dan is de naleving een kwestie van formulering, niet van technische herbouw.

De echte kalender, na de digitale omnibus

De verordening is deze zomer gewijzigd. Verordening (EU) 2026/1744, de zogenaamde digitale omnibus over AI, werd op 24 juli 2026 in het Publicatieblad gepubliceerd en trad enkele dagen later in werking. Ze stelt een deel van de deadlines uit, wat de lezing van de kalender verandert.

Wat wel degelijk geldt op 2 augustus 2026: de transparantieverplichtingen van artikel 50, waaronder de informatie over de interactie met AI en de melding van deepfakes.

Wat uitgesteld is tot 2 december 2026: de markeringsverplichtingen voor synthetische inhoud bij AI-modellen voor algemene doeleinden, met vier maanden extra tijd. Het nieuwe verbod op toepassingen die intieme beelden zonder toestemming genereren, treedt eveneens op die datum in werking.

Wat verder uitgesteld is: de regels voor systemen met een hoog risico, tot 2 december 2027 voor autonome systemen en tot 2 augustus 2028 voor systemen die in gereglementeerde producten zijn ingebouwd. Een klassieke kmo wordt door dat luik enkel in welbepaalde gevallen geraakt, bijvoorbeeld als ze een tool gebruikt die sollicitaties automatisch sorteert.

Ter info: de Commissie publiceerde op 20 juli 2026 richtsnoeren over artikel 50, samen met een praktijkcode over het bekendmaken van door AI gegenereerde inhoud. Dat is het referentiedocument om grensgevallen te beslechten.

Wat u riskeert, en wat de naleving kost

Artikel 99 van de verordening voorziet, voor andere inbreuken dan de verboden praktijken, administratieve boetes tot 15 miljoen euro of 3 % van de wereldwijde jaaromzet. Het cijfer schrikt af, maar u moet de volgende paragraaf lezen: voor kmo's en start-ups geldt het laagste van beide bedragen. Voor een vennootschap met één miljoen euro omzet zakt het theoretische plafond dus naar 30 000 euro.

Dat plafond blijft ontradend, en het zegt niets over de reputatiekost. In België werd het BIPT aangeduid als voornaamste markttoezichtautoriteit voor de AI Act, terwijl de FOD Economie de informatie voor ondernemingen centraliseert. België liep achter op de Europese kalender voor het aanduiden van de autoriteiten, wat maandenlang voor onduidelijkheid zorgde, maar die onduidelijkheid verdwijnt.

Daartegenover staat dat de echte nalevingsinspanning voor een kmo in uren telt, niet in weken: de gebruikte AI-tools inventariseren, een vermelding toevoegen op de geautomatiseerde contactpunten, een interne regel afspreken over realistische beelden, de beslissingen documenteren. Het is licht bestuurswerk, vergelijkbaar met wat het in orde brengen van de cookiebanners en de Consent Mode is geweest.

Veelgestelde vragen

Moet ik een vermelding zetten bij elke tekst die met hulp van AI is geschreven?

Nee. De meldingsplicht voor teksten viseert teksten die gepubliceerd worden om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang, en ze valt weg als een mens de inhoud heeft nagelezen en er de redactionele verantwoordelijkheid voor opneemt. Een dienstenpagina of een productfiche die u zelf hebt nagelezen, valt er niet onder.

Is mijn chatbotleverancier in mijn plaats verantwoordelijk?

Hij draagt de verplichtingen inzake ontwerp en technische markering. De informatie aan de bezoeker valt onder u, als gebruiksverantwoordelijke. Kijk na wat de tool standaard toont: veel uitgevers hebben een automatische vermelding toegevoegd, maar niet allemaal, en niet altijd in uw taal.

Wat als mijn tool vóór 2 augustus 2026 op de markt is gebracht?

De verplichtingen inzake machinale markering van synthetische inhoud krijgen voor die systemen uitstel tot 2 december 2026. Uw informatieverplichtingen tegenover de bezoeker krijgen geen enkel uitstel.

Is een Belgische onderneming die een Amerikaanse tool gebruikt betrokken?

Ja. De verordening geldt zodra het systeem in de Unie wordt gebruikt, ongeacht het land waar de uitgever gevestigd is. Het is de gebruiksplaats die telt, niet de zetel van de aanbieder.

Prioritair actieplan

1. Inventariseren: zet op één pagina alle plaatsen waar AI tussenkomt tegenover een klant, chatbot, automatische antwoorden, visuals, gepubliceerde teksten.

2. Tonen: voeg een duidelijke vermelding toe bij het eerste contact van elk geautomatiseerd uitwisselingspunt, in het Nederlands en in de andere talen van uw site.

3. Beslissen over beelden: leg een eenvoudige regel vast, verplichte vermelding zodra een gegenereerd beeld of een gegenereerde video voor authentiek zou kunnen doorgaan, niets voor duidelijk decoratieve illustraties.

4. Uw leveranciers bevragen: vraag schriftelijk wat hun tools markeren, wat ze tonen, en vanaf welke datum.

5. Documenteren: houd een gedateerd spoor bij van uw beslissingen en van de menselijke nalezingen, dat is wat het verschil maakt bij een controle.

Belgische ondernemingen hebben een voorsprong genomen op het vlak van AI-adoptie. De voorsprong op het vlak van transparantie is een korter werkje, en ze valt op: uw bezoekers zeggen wanneer ze met een machine praten kost enkele regels en levert vertrouwen op. Wie het onderwerp vóór de deadline heeft afgehandeld, heeft gewoon één gesprek minder te voeren met een toezichthouder, en één meer met zijn klanten.

Twijfelt u over wat de AI Act verandert aan uw tools? Wij overlopen uw automatiseringen en zetten de vermeldingen op de juiste plaats: laten we uw project bespreken.